ONZE GEDACHTEN GAAN UIT NAAR DIEGENE DIE VIELEN VOOR HET VADERLAND
GELUKKIG WAREN ER OOK DIE DE DANS ONTSPRONGEN HIER EEN VERSLAG VAN ENKELE
BLADEN EN VERZETSTRIJDERS DIE IN ZANDVOORT HUN NOBELE WERK DEDEN
HIER EEN PDF FILE OVER DE PATRIOT HET VERZETS KRANT VAN ZANDVOORT EN OMSTREKEN KLIK HIER
onderstaande krante knipsels geven de periode weer over het bestaan van de patriot en het zandvoorts koerant
hier een propaganda uiting van de nsb in het zandvoorts kourant
HIER ENKELE BLADEN VAN DE VERZETSKRANT DE PATRIOT
HIER DE VOLLEDIGE TEKST OVER HET ONTSTAAN VAN DE VERZETSKRANT DE PATRIOT
Toen In Mei '43 de radiotoe-
stellen aan den Duitsen bezetter
moesten worden ingeleverd, waren
velen, die tot don dagelijks de
nieuwsberichten van B.B.C', en/of
radio "-Oranje-" hadden gevolgd
zwaar gehandicapt. Velen lever-
den hun toestel in uit angst voor
straf. Maar er waren ook anderen
die hun radiotoestel verborgen.
Een daarvan willen wij hier thans
noemen en wel de postbode H. Bos
-Hij durfde 't risico aan en bleef
luisteren, noteerde de belangrijk-
ste gebeurtenissen van de dag en
gaf deze door aan personen, die
er belang in stelden. Van hem,
kunnen wij zeggen dat hij de grond-
legger van dit blad is geweest,
net nieuws werd m het kort doorgegeven en al was het wat primitief, het
ging en vele Zandvoorters waren ermee gebaat. Dit was echter niet het eni-
ge wat Bos deed. Hij ging verder en organiseerde een soort "luisterclub".
waar hij een stel mensen in de gelegenheid stelde zelf te luisteren naar
ae berichtgeving uit de vrije wereld. Dat werd dankbaar aanvaard, maar 't
duurde niet lang, daar er gevaar dreigde. Leden der N.S.B, waren er toen
nog genoeg m Zandvoort en dus was het steeds opletten geblazen. Er moest
een andere methode gevonden worden; en die werd gevonden! De zoon van Bos
was op t gehad van de stenografie een bolleboos en wist z 'n tempo op te
voeren om radioverslagen en nieuwsberichten op te nemen. Het nieuws, dat
uit z n pen" vloeide werd eerst d.m.v.calceerpapier in doorslagen uitge-
schreven en na gelezen te zijn door Arie Paap en den Heer Bant j es aan be-
langstellenden doorgegeven. Er kwam reeds "schot" in maar Arend zocht nog
steeds naar een verbetering. &
De Heer Kuyper,Dir. v.h. Gewestelijk Arbeidsbureau, was een goed vriend
van hem en deze was bereid het nieuws in 20-voud voor hem uit te typen. En
zo verscheen Arend iedere morgen 3 uur op het Gew. Arbeidsbureau. Maar ook
ddt duurde niet lang want een" aantal dreigbrieven met de volledige bijzon-
derheden i.z.de door ons gevolgde methode werd ontvangen en gtrooide roet
in 't eten. Ook moeten wij nog vermelden dat Mevrouw Kuyper er zenuwachtig
door werd. Dus moesten wij wel stoppen. 'Arend wist toen een schrijfmachine
op de kop te tikken en zette nu geheel 'alleen de nieuwsvoorziening voort.
Hij voelde dat dit voortgang moest vinden. Hij spandeerde z'n zakgeld aan de
aanschaffing van zijn benodigdheden en besteedde veeltijd aan de verzorging
van het nieuws. Later werd hem het papier en de verdere benodigdheden gra-
tis ter beschikking gesteld.
Eind October ontmoette hij Cor de Vries, die hem naar nieuws vroeg. We-
gens de beperkte oplage, kon Arend echter geen blaadje meer beschikbaar
stellen en móést hij hem verwijzen naar iemand die het reeds las om daarmee
samen te lezen. Cor stelde hem toen voor het blaadje uit te breiden en 't
te gaan stencillen. Hij stelde Arend z'n stencilmachine beschikbaar en de
verder benodigde spullen. En zo verhuisde deze in een grote aardapjelzak
op de rug van Arend naar den huize Bos. Na een eerste mislukte poging van
Arend om het blat-dje zelf te stencillen, besloten we toen samen te gaan
werken. Sn zo ontstond uit deze nieuwe samenwerking een leesbaarder blaad-
je dan bij het oude systeem en konden we tevens in een grotere "oplaag"
verschijnen (voorlopig J50 ex.) Nu het blaadje steeds meer op een "dagblad",
ging lijken vonden wij het nodig het een naam te geven, we kozen daarvoor:
"De Kleine Patriot". U herinnert zich de kop nog wel uit die eerste tijd:
De leuze van heden luidt: "BLDF OPTIMIST TOT IN JE KIST!"
Iedere morgen om 8 uur was Arend voortaan present in "Ons Huis" en dreun-
de het nieuws op, dat dan door Cor overgenomen werd op de stencils. De en-
tourage wa:> er romantisch genoeg. Een rommelkamertje op zolder: als type-
tefel fungeerde een oude wastafel en Arends "Bureau-stoel" was een stapel
boeken. Als de zaak dan op de stencils stond, werd de inkt van "beneden ge-
haald, waar' ze op de kachel had staan pruttelen om dunner te worden; en
konden de stencils worden afgedraaid. Dan samen vouwen en het nieuws was
weer vóór een dag klaar. Begin November begonnen er geruchten te lopen,
op hande zijnde razzia's, om op alles voorbereid te zijn besloten we,
om daar eventueel verder te kunnen werken
het huis dat we uitgezocht hadden bleek te hebben met een behoorlijk dakraam. Zo
zien en hadden we toch behoorlijk licht. over
leeg huis in te richten, troffen het daarbij, want kleine "tussen "-kamer
niemand ons van buitenaf kon ons zien
En bovendien ontdekten we tussen de vloer en het plafond van de beneden-
verdieping, een pracht van een bergruimte voor onze spullen (schrijf- en,
stencil- machine + papier enz.). Twee weken lang, was d&dr nu het hoofd-
kwartier gevestigd van "De Kleine Patriot". De rollen waren nu bijna omge-
keerd. Iedere morgen om 8 uur ging Cor hu naar Arend toe. U had ons daar
eens moeten zien prutsen! 't Vtas al vrij fris en zo zaten we met onze jas-
sen en pantoffels aan. Arend op een bankje dicteerde en Cor zat aan een
wrak tafeltje te typen. Daarna afdraaien op datzelfde wrakke geval (de
inkt spat ten zitten er nog op 't behang !). De inkt stond op het fornuis
van de fam. bos te wannen, als we gingen afdraaien moest Arend die eerst
op een draf gaan halen., Als alles weer voor een dag klaar was, kroop er
één onder de vloer, de ander gaf de spulletjes aan en zo werd dan de zaak
weer aan 't oog onttrokken. Het begon echter al gauw in de gaten te lopen,
dat v/ij steeds in dat lege huis in en uit liepen. We besloten daarom maar
weer van stelling te veranderen en zochten het "Ons Huis" toen weer o;_ .
Toen dan ook de razzia's werkelijk kwamen (28 November
Cor was inmiddels weer aan 't werk. gekomen en had niet zoveel tijd meer be-
schikbaar, re-sloten werd, dat Arend noortaan de stencils zou typen. Hoe
hij dat voor elkaar kreeg, daar staat Cor nu nog verbaasd van; want in ver-
trouwen zij ü gezegd, dat hij enige weken tevoren nog een "snelheid"
van ongeveer drie regels, in een kwartier! Wel verschenen v/e toen een
poesje 's middags en had hij dus 's morgens de tijd de stencils klac.r te
ken. Maar per 1 Januari kwamen we toch weer 's morgens uit en moest hij de
zaak dus in een uurtje klaar hebben. Hij had zichzelf dus in 2 weken tijd
behoorlijk, typen geleerd! Die eerste Januari was trouwens om nog een reden
een bijzondere dag voor ons blaadje: we kwamen n.1. voor 't eerst uit met
een "echte" kop. Arend had een tekenaar opgeduikeld, Jac. v.d. Boa en die
als eerste prestatie deze "kop" af geleverd. Als we Jaap hier even zelf
woord laten: Mm _ op ^ December Arend bij ffiij ' aan "Toen kwam met 't ver- zoek een "kop" voor "de Kleine Patriot"
e vervaardigen, heb ik me daaropontwerp je te tekenen. Ik wist op welk pad
de gevolgen zouden kunnen z : jn als je tijdens het vervaardigen gepakt werd
nog menige goede tekening van Jaap verschenen, dus
bijzonder aan z 'n frontkaartjes, politieke pren-
Jaap schrijft er zelf van:
"Dit alles heb ik in de laatste maanden voor ons
blad mogen krabbelen. Te Haarlem werd me deze arbeid zo goed als on-
mogelijk ge door de vele razzia's, die de bollenstad te verouren
had. Ik bén dan ook direct ingegaan op de spontane aanbieding vaneni-
ge JSandvoortse ingezetenen om naar hier te komen. Ik nam m'n teken ge-
reedschap op en sloeg m'n bivak op in de "badplaats", waar ik verder
rustig kon verleen.
Ik had enige ervaring op het
gebied van reclame, decor en
kaartteker.en. Maar hier kwam
een moeilijkheid: ik moest de
ontwerpjes en krabbels
stencil zetten. Dit geeft
lang niet zo'n goed effect,
als wanneer men met cliché 's
e. d. werkt. Stencils zijn ver-
vaardigd van materiaal, dat
zeer spoedig scheurt bij de
bewerkmg(vooral daar we de
beschikking hadden over "sur-
rogaat stencils) en daar ook
de kwaliteit drukinkt veel
te wensen overliet, kon het
gebeuren, dat van een front -
kaartje, of andere tekening
de druk onduidelijk is geweest
Hoe meer krant j es erdoor de
machine gaan, zoveel te min-
der sror&t de duidelijkheid"
Ja die materialen, die kosten ons wat hoofdbrekens, vooral toen we w.e
tekenaar erbij hadden. In dit opzicht hadden de legale dagbladtekenaars 't
heel wat eenvoudiger dan hun ondergrondse collega 's, die maar roeien moes-
ten met de rieraen~die er waren. Je eersten toch tekenden hun werk gewoon
op papier en brachten het daarna naar de drukkerij en de Baak was oké.
Jaap heeft zo goed en zo kwaad het ging tussen al het pessimistische
nieuws door (het kon ons nooit hard genoeg gaan, nietwaar lezers? ! )wat le-
Iven in de brouwerij trachten te brengen en, zo schrijft hijzelf daarover:
"Ik hoop, dat ik daar in geslaagd ben. In de toe-
komst zal ik trachten nog beter en nog raker politiek uit de hoek te
komen en ik zal me daarbij voorzien van prima materiaal"
Al met al, ging ons blaadje door zijn prestatie 's er stukken mee op
vooruit. Sn wij die de orginelen ook te zien kregen, kunnen U verzekeren,
dat het stak voor stuk juweeltjes waren.
Een aardig karweitje voor Cor werd nu het afdraaien van de koppen. Op
geregelde tijden draaide hij zo'n 2.000 vel met kop in voorraad. Dat papier
werd zorgvuldig op?- eb or gen onder de vloer van het lege huis en iedere mor
gen v/erden er dan 89 exemplaren afgenomen om met het dagelijkse nieuws be-
drukt te v/orden. Ja, dat aantal is ook vrij snel gestegen. Begonnen we met
2 geschreven en later 20 getypte exemplaren ("met een wit blaadje eronder,
lezen", was het recept!, weet II het nog?!). Toen we met bet gestencilde
blaadje uitkwamen was de "oplaag" binnen een maand op 65 ex. gebracht. In
verband met de papiervoorraad konden we niet verder gaan, maar anders had-
den v/e spoedig de 200 per dag gehaald (de oplage van dit nummer !), daarvan
zijn we zeker! Zoals gezegd is de oplage dus van dit nummer 200 stuks. Wij
hebben dit gedaan opdat een ieder die vroeger ons blaadje las zich nu van
een exemplaar zal kunnen voorzien. Velen zullen graag een herinnering be-
waren aan "het populaire blad voor het rayon Haarlem". Welnu geachte lezer
dit exemplaar behoeft nu een3 niet verbrand te worden. We hopen, dat U 't
later nog eens met genoegen zult naslaan ! Met een zekere weemoed, dat 't
romantische er nu van af is, maar daarnaast met grote blijdschap omdat re
weer in vrijheid onze mening kunnen uiten,
gestelde artikeltje met onze namen:
besluiten we dit gezamenlijk op-
Arend Bos
Jac . v.d. Bos
Cor de Vries-
