Na de WO I ontstonden er in Europa, rond de jaren dertig, opnieuw internationale spanningen. Hierdoor ontstond in vele landen een gans netwerk van verdedeginslijnen.
Het is, in dit artikel, niet de bedoeling om een uitgebreide studie te brengen over verdedigingswerken maar om de bezoekers van deze site een idee te geven, aan de hand van foto’s en schema’s, over de constructie van een bunker .
Vermits deze site hoofdzakelijk over de AtlantikWall gaat hebben we uiteraard gekozen voor de Duitse
bouwwijze van bunkers.
De bouw van een bunker stap voor stap
De bouwheer:
De Duitse instantie verantwoordelijk voor het uitwerken van de bunkerontwerpen en het inrichten van de te verdedigen gebieden met bunkers was een onderdeel van de genie, nl de Festungspioniere (Fest.Pi). Voor onze Belgische kust was dat de Festungspionierestab 12 (Fest.Pi.Stab 12) . Deze was gevestigd eerst in Brugge dan in Antwerpen. Deze eenheid stond onder het kommando van de General der Pioniere und Festigungen in Berlijn. Deze dienst leverde ook de gestandaardiseerde bunkerontwerpen.
Iedere macht (Heer, Luftwaffe en Kriegsmarine) hadden zo hun plannen voor het bouwen van bunkers en vestigingswerken die uitgewerkt werden door, meestal, hun eigen Festungspioniere.
In1933 ontstonden trouwens de nu nog gekende DIN-normen ( Deutsche Industrie Normen). Deze normen boden een efficiënte manier van standaardbouw.
Verdeling:
De Duitsers verdeelden hun bunkers in 3 types:
- Feldmäßiger Ausbau (F): Verdedegingswerken van tijdelijke aard.
- Verstärkt Feldmäßiger Ausbau (VF): Semi-permanente verdedigingsbouw.
- Ständige Ausbau (St.): Bomvrije bunkers, permanente verdedigingsbouw.
Werknemers:
- OT (Organisation Todt)
genoemd naar de stichter hiervan. Aan hem hebben we de autobanen in Duitsland te danken), waarvan we heden ten dage nog gebruik maken .Ir.Todt kwam op een mysterieuze manier om het leven in 1942. De OT bestond uit Duitse gespecialiseerde arbeidskrachten.
- Festungspioniere hadden het overzicht en toezicht over de bouwwerven.
- Burgerfirma’s en bouwondernemingen uit Duitsland of de bezette gebieden.
- Het inzetten van krijgsgevangenen.
Locatie:
De algemene verdedigingslijn werd door het Kommando op kaart uitgestippeld.
Verkenningen op het terrein moeten uitsluiting geven van de strategische plaatsen.
Wehrgeologen deden een bodemonderzoek om daarna het terrein op te meten en de bouwplaatsen af te bakkenen. Er werden tevens boringen uitgevoerd om eventueel grondwater op te pompen en zo de standplaatsen van water te voorzien
Indien alle voorwaarden voldeden kom men aan de bouw van de bunker beginnen
Type bunkers:
Het type bunker werd bepaald naargelang zijn strategische en tactische inplanting in de verdedigingslijn . Door de standaardisatie van de bouwplannen waren reeds alle types op voorhand getekend. Over de indeling van de types, naargelang hun bouwprogramma’s zullen we later op terugkomen.
De bouwsterkte:
De bouwsterkte van de bunkers was afhankelijk van hun strategisch belang maar op voor wat de bunker wordt gebruikt; nl gevoelige en noodzakelijke apparatuur, belangrijke commando bunkers e.d. Een schemaatje hieronder ter verduidelijking.
Ontwikkeling van de bouwsterkte na 1939 (WestWall, AtlantikWall)
AANDUIDING | B1 Alt | B1 Neu | B Neu | A1 | A |
| | | | | |
Dak | 80 | 150 | 200 | 250 | 350 |
Wanden | 100 | 100 | 200 | 250 | 350 |
Wand (zijde vijand) | 100 | 150 | - | - | - |
Binnenmuren | 50 | 80 | 80 | - | 100 |
Fundering | 50 | - | 80 | - | 150 |
| | | | | |
Laten we ook de bouwsterkte “E” niet vergeten die voor UBoot-bunkers en bunkers voor V-Wapens gebruikt werd.
E | Daken en muren | Binnen wanden | Fundering |
500 (*) | 150(*) | 200(*) |
De bouwwerf:
1. Wehrgeologen deden een bodemonderzoek om daarna het terrein op te meten en de bouwplaatsen af te bakkenen De bouwput werd, indien voorhanden, machinaal uitgegraven. Voor kleine gebouwen werd de put gegraven door handenarbeid. De opstaande wanden werden schuin af gegraven om instorting te voorkomen. De vrijgekomen aarde of zand werd derwijze opgestapeld om achteraf de bunker eenvoudig toe te dekken en te camoufleren. Overtollige grond werd afgevoerd.
Figuur 1
